Een eenvoudig principe

Het principe van het beheer van radioactief afval is het te isoleren van de biosfeer zolang het niveau van radioactiviteit niet even groot is als de natuurlijke radioactiviteit. Want de ioniserende straling van het afval is gevaarlijk voor mens en milieu.

Bepalende criteria

De eerste fase van het afvalbeheer is het sorteren en in categorieën onderbrengen. 2 criteria zijn daarbij belangrijk:

• de intensiteit van de radioactiviteit;
• de tijd die nodig is om deze te verminderen.

Deze 2 criteria bepalen welk type van tijdelijke opslag of berging (zie onder) nodig is. De categorie waartoe het afval behoort, bepaalt ook de behandeling ervan. Die is erop gericht het volume zoveel mogelijk te herleiden.

Tijdelijke opslag en berging

In afwachting van definitieve berging wordt het afval tijdelijk opgeslagen. Voor het meest radioactieve afval, en vooral voor de gebruikte splijtstof, kan dit lang duren want de straling en warmte zijn hoog. Dat is altijd het geval, of het uranium nu wordt opgewerkt en gerecycleerd of niet.

Voor kortlevend laagradioactief afval hebben heel wat landen al installaties gebouwd voor oppervlakteberging. Het afval wordt geïsoleerd door verschillende barrières. Daardoor kunnen de radio-elementen niet ontsnappen. De berging wordt ook continu bewaakt en gemonitord. En dat gedurende 300 jaar, de tijd die nodig is om het niveau van natuurlijke radioactiviteit te bereiken. 

Finland en Zweden staan op het punt bergingsplaatsen in diepe geologische lagen te openen.

Voor langlevend hoog- of laagradioactief afval voert de sector wereldwijd al meer dan 30 jaar wetenschappelijk onderzoek uit naar de mogelijkheid het afval in diepe en stabiele geologische lagen op te slaan. Die hebben hun isolatievermogen al miljoenen jaren bewezen. Vandaag de dag is er een brede consensus voor deze oplossing. Sommige landen, zoals Zweden en Finland, openen binnenkort trouwens dergelijke sites.

En België?

In 2009 stelde NIRAS (Nationale Instelling voor Radioactief Afval en verrijkte Splijtstoffen) een Afvalplan op voor het langetermijnbeheer van middel- en hoogactief en langlevend afval (categorieën B en C). NIRAS heeft tijdens de uitwerking van dit plan de bevolking betrokken door middel van een stapsgewijs participatief proces. Het zal dit plan in 2011 aan de regering voorleggen. NIRAS wil een principiële beslissing over de manier waarop kernafval op lange termijn beheerd zal worden.