5 reactoren voor de wereldwijde productie

Er zijn natuurlijke radioactieve isotopen, maar de meeste radio-isotopen voor medisch gebruik worden geproduceerd. Ze kunnen niet in een kerncentrale voor elektriciteitsproductie worden geproduceerd, maar wel in onderzoeksreactoren, generatoren of deeltjesversnellers zoals cyclotrons. De meeste isotopen worden echter in nucleaire onderzoeksreactoren geproduceerd. Dat is de meest betrouwbare manier om Technetium-99 te produceren, het radio-isotoop dat het meest wordt gebruikt in de medische beeldvorming. Hiermee worden jaarlijks meer dan 30 miljoen diagnoses wereldwijd gesteld.

Vandaag staan 5 reactoren in voor meer dan 90% van de productie van de belangrijkste radio-isotopen voor medisch gebruik:

• NRU in Canada;
• HFR in Nederland;
• Osiris in Frankrijk;
• Safari in Zuid-Afrika;
• BR2 in het Studiecentrum voor Kernenergie in België.

Al deze reactoren zijn meer dan 40 jaar oud. Wanneer een van hen stilligt voor onderhoud of herstelling, wordt de wereldwijde bevoorrading bedreigd. Er hebben zich al bevoorradingsproblemen voorgedaan.

In 2008 leidde een samenloop van omstandigheden ertoe dat gedurende enkele dagen slechts één enkele productie-installatie actief was. Dat heeft tot een wereldwijde schaarste geleid die ongewenste gevolgen had. Duizenden zieken konden helaas niet onmiddellijk de nodige diagnose of behandeling krijgen. In 2009 volgde een nieuwe crisis omwille van de gelijktijdige stopzetting van 2 reactoren.

Ook een cyclotron kan zeer kleine hoeveelheden radio-isotopen produceren. Die zijn zeer radioactief en/of hebben een zeer korte halveringstijd. Daardoor moeten ze meestal in de directe omgeving van de productiesite gebruikt worden.

Ernstige schaarste dreigt

De 5 onderzoeksreactoren worden over enkele jaren stilgelegd. Op termijn kan deze situatie daadwerkelijk voor bevoorradingsproblemen zorgen en de volksgezondheid bedreigen. In Polen werd onlangs de reactor MARIA aan de productieketen toegevoegd, maar die levert slechts een minimale bijdrage. Andere installaties worden gebouwd, maar zullen pas ten vroegste in 2015 klaar zijn.

MYRRHA zal een deel van zijn activiteiten kunnen besteden aan de productie van radio-isotopen.

Een van de projecten is MYRRHA, dat in het SCK•CEN in Mol wordt ontwikkeld. Het gaat om een multidisciplinaire onderzoeksinfrastructuur op basis van een nieuwe technologie die de huidige BR2 zal vervangen en er onder meer voor moet zorgen dat er Molybdeen-99 wordt geproduceerd (waarvan Technetium-99 wordt afgeleid) voor de wereldmarkt. Bovendien zullen er nieuwe radiofarmaca moeten worden ontwikkeld.