Wat is een radio-isotoop?

Isotopen zijn atomen van eenzelfde chemisch element met evenveel protonen als elektronen, maar met een verschillend aantal neutronen. Zo zijn koolstof 12, koolstof 13 en koolstof 14 isotopen van het element koolstof. Sommige isotopen zijn radioactief omdat hun kern onstabiel is wegens een teveel aan protonen of neutronen. Die worden radio-isotopen genoemd. We kennen ongeveer 2.500 verschillende isotopen, afkomstig van 112 chemische elementen. Meer dan 2.200 isotopen zijn radioactief.

De instabiele atomen desintegreren spontaan en transformeren geleidelijk tot stabielere atomen. Gedurende die transformatie zenden ze stralen uit. Deze stralen zijn ioniserend omdat ze met andere atomen interageren. Dat leidt tot een scheikundige reactie. In functie van het type straling, de intensiteit, de plaats en de duur, is het effect op de omliggende materie heel verschillend. Dat kan een verandering, een transformatie of zelfs een vernietiging van de materie zijn. Dit is het principe waarvan nucleaire geneeskunde gebruik maakt.

Diagnose en therapie

Radio-isotopen worden gebruikt voor:

• Diagnose  door scintigrafie of tomografie. Bij scintigrafie wordt een radioactieve bron ingebracht (door injectie of orale toediening). Deze bron zendt stralen in het lichaam van de patiënt uit. Die interageren met het materiaal dat hen omringt. Op die manier krijgt men beelden van de weefsels en organen van de patiënt. Tomografie is de 3D-versie van deze techniek.
• Therapie. De vernietigende eigenschappen van de stralen laten toe kanker te behandelen.

Om meer te weten over diagnoses en behandelingen met radioactiviteit, kunt u het artikel Diagnose en therapie lezen.

1 persoon op 2 zal in de loop van zijn leven te maken krijgen met nucleaire geneeskunde.

Een heel verspreide geneeskunde

Vandaag profiteren wereldwijd 30 miljoen mensen per jaar van nucleaire geneeskunde. Ze genezen niet allemaal, maar bij velen wordt het lijden op zijn minst verzacht. Het Internationaal Agentschap voor Atoomenergieschat dat tegen 2015 elk jaar 15 miljoen nieuwe gevallen van kanker zullen worden gediagnosticeerd. Meer dan de helft daarvan in ontwikkelingslanden. In de Westerse landen zal ongeveer 1 persoon op 2 in de loop van zijn of haar leven baat hebben bij de nucleaire geneeskunde. Nochtans is dit een fragiel domein. Er zijn maar 5 onderzoeksreactoren in de wereld die instaan voor de totale productie van alle radio-isotopen. Sommige isotopen komen wel in de natuur voor, maar de meeste radio-isotopen die in de nucleaire geneeskunde worden gebruikt, worden kunstmatig geproduceerd.